Opr. Dr. Erol BAYRAKTAR - Kadın Hastalıkları, Gebelik, Doğum, Tüp Bebek , Kısırlık, Aşılama, Laparoskopi, Histereskopi, Genital estetik, Siğil, Labioplasti, Vajinismus

Kızlık Zarı

KIZLIK ZARI (HYMEN) NEDİR? Bütün toplumlarda değişik derecelerde sosyolojik öneme sahip olan kızlık zarının Latince adı Hymen (himen) dir. Hymen aynı zamanda Yunan ve Roma mitolojisinde Baccus (Dionysus) ve Venüs’ün (Afrodit) oğlu olup, Gerdek gecesi kızlık zarı bu Tanrı’ya adandığından bu isimle anılmaktadır.
Kızlık zarı pek çok toplumda el değmemişliğin, saflığın, namus ve bekaretin simgesi olarak görülmüştür. Kızlık Zarı bozulmamış olan kadının cinsel ilişkiye girmediği düşünülür. Adli tıpta tecavüz, cinsel istismar ve şiddete uğrayan veya şüphelenilen kişilerin değerlendirilmesinde kızlık zarı muayenesinden faydalanır. Günümüzde kızlık zarının anatomik ya da fizyolojik değil sosyolojik bir fonksiyonu vardır.



      Yandaki resimde kızlık zarı (hymen) izlenmektedir.




Aşağıdaki resimlerde ise kızlık zarının farklı türleri izlenmektedir.




Annüler Hymen:
 En sık görülen hymen şeklidir. Burada kızlık zarı halka şeklinde vajna girişini kaplamaktadır. Ortasında yine halka şeklinde bir delik bulunur. Görülme sıklığı annüler kızlık zarının kadınların %60-95’inde bulunduğu bildirilmiştir.



Kresentrik Hymen: Yarımay şeklinde olan kızlık zarıdır. Genelde klitorise yakın kısımlarda zar daha incedir yada hiç yoktur. Arka kısımda ise daha belirgindir. Görülme sıklığı %3.5 ile %20 arasında değişmektedir. Bu tür zarlar genelde ilişki sırasında yırtılmaz.





Septalı Hymen:  Bu hymen türünde ortadaki deliğin ortasında bir köprü gibi görünen doku parçası vardır. Kadınların %1.5-5’inde hymen bu yapıdadır.  






Kribriform Hymen : Hymenin ortasında tek değil birden fazla delik vardır. Bu görüntü dantele benzer. Görülme sıklığı %1’den daha azdır.




   İmperfore hymen :  Bu zar türünde vajina girişi tamamen kapalıdır ve hymenin ortasında delik yoktur. Bu zar türüne sahip kızlar hiç adet kanaması görmezler. Normal şekilde gerçekleşen kanama vücut dışına atılamaz ve hymen arkasında vajina içinde birikir. Oldukça ağrılı bir durumdur ve hymenin doktor tarafından cerrahi bir işlemle açılması gerekir. 


 

           

Mikroperfore hymen:   Hymen ortasındaki delik çok küçüktür. Adet kanaması olur ancak oldukça ağrılıdır. Bir kısım hastada cerrahi müdahale ile açılması gerekir.  






Multipar hymen: Doğum yapmış kadınlarda kızlık zarından geri kalan kısımlar karünkül olarak adlandırılır. 




Kızlık zarının fizyolojik olarak ne işe yaradığı tam anlaşılamamış olsa da dışarıdan mikroorganizmaların ve yabancı cisimlerin vajinaya engellediği düşünülmektedir. Hymen yani kızlık zarı çok nadir olarak doğuştan hiç bulunmayabilir. Kızlık zarı vajina içinde değil vajinanın hemen girişinde dudakların yaklaşık 1-1.5 cm içerisindedir. Kızlık zarı çoğunlukla ilk cinsel ilişkiyle kanar fakat bu her zaman kanama olmayabiliyor çünkü kızlık zarı aşırı esnek olanlarda veya çok silik ve zar üzerinde az sayıda damar bulunması durumunda ilk cinsel ilişkide kanama gerçekleşmeyebilir. Nadiren de ilk ilişkiyle beraber kızlık zarı ve hatta bazen vajina dokusu aşırı kanayabilir ve dikiş atmak gerekebilir. Kanama genellikle az olur ve en fazla 20-30 dakikada durur eğer bu kadar süre geçmesine rağmen durmamışsa veya çok aşırı kanama varsa jinekoloğa başvurmanız gerekmektedir. Bir kez zedelenen kızlık zarı daha sonra hiç ilişki olmasa bile kendi kendini tamir etmez. Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanının yaptığı muayenede kızlık zarının yırtılmış olup olmadığı, yırtılmışsa bunun eski bir yırtık mı, yeni bir yırtık mı olduğu anlaşılabilir. Kızlık zarı bozulma zamanı ne kadar erken muayene edilirse o kadar çabuk anlaşılabilir ancak 7 günden eski kızlık zarı yırtıkları ne zaman yırtıldığı anlaşılmaz ve bu eski yırtık olarak adlandırılır.
Kızlık Zarı Bozulmadan Gebelik Oluşabilir Mi? Esnek olan bir kızlık zarı tam olarak bozulmadığı halde spermler vajenden rahime doğru ilerleyerek yine de gebelik oluşturabilirler. Hatta nadiren olsa da dışarıya kızlık zarına yakın bir yere boşalmayla bile spermler vajene ilerleyerek gebelik oluşturabilirler.
İlişki Sırasında Kızlık Zarının Yırtılması:Kızlık zarı vajina girişinde kolay yırtılabilen, ince kılcal damarlara sahip ve kan damarlarından oluşan bir yapıdır. İlk ilişkide kızlık zarının yırtılması başta kızlık zarının yapısına, penisin büyüklüğüne bağlıdır. İlk ilişkide kanama oranı neredeyse %50’dir ve çok kanama yaşanmaz. Elastik ve esnek zara sahip kadınlarda, kızlık zarının ortasındaki delik çok geniş olduğundan ve penis ince olduğunda veya yırtılma damarlanmanın az olduğu bölgeden kaynaklanması durumunda kanama görülmeyebilir.
Kızlık zarı ile ilgili merak edilenler nelerdir; Kızlık zarı bozulduğunda mutlaka kanama olmaz, Kanama olması kızlık zarının bozulduğunu göstermez, Kızlık zarı ilişki dışında başka bir yolla bozulabilir, Mastürbasyonda içeriye bir şey sokulmadığı sürece kızlık zarına zarar vermez, Kızlık zarı kendi kendine iyileşmez, Kızlık zarının ne zaman bozulduğu üzerinden 7-8 gün geçtikten sonra anlaşılmaz, kızlık zarı bozulmadan hamile kalına bilinir, Kızlık zarı bozulmadan zar yapısı uygunsa muayene ve kürtaj yapılabilir.
Kızlık zarı tamiri veya dikimi (himenoplasti): Kızlık zarının tamiri mümkündür ve bu işleme himenoplasti (hymenoplasty) ya da hymenorraphy adı verilir. Bunun için ne zaman ya da kaç defa ilişki olduğu önemli değildir. Doğum yapmış kadınlarda bile kızlık zarı tamir edilebilir. Kızlık zarının tamir edildiği ancak jinekolog ya da adli tabip tarafından anlaşılabilir. Ancak kızlık zarı tamirinde kanama olması %100 garanti edilemez. Gerçekte bozulmuş olan zarın tamamen tamir edilmesi ve eski haline getirilmesi olanaksızdır.Son derece ince yapıda olan bu doku genelde dikiş tutmaz. Ortamda bulunan fazla sayıdaki mikroorganizma nedeni ile yara yeri kolayca enfekte olabilir. Buna karşılık vajina duvarından alınan parçalar ile yeni bir hymen yapılabilir. Bu durumun hukuksal ve ahlaki boyutu tartışmalı olmakla beraber bizim toplumumuz gibi bekaret nedeni ile cinayetlerin bile yaygın olarak görüldüğü toplumlarda zaman zaman hayat kurtarıcı olabilmektedir.
Kızlık zarı tamiri ile ilgili olarak tüm dünyada tartışmalar sürmektedir. Bazı kişiler bunun son derece gereksiz bir işlem olduğunu düşünürken diğerleri işlemin etik açıdan estetik ameliyattan farklı olmadığı fikrindedirler. Açıkçası hymen onarımı talep eden kadınlar buna yaşadıkları toplumsal çevreye bağlı olarak sosyal statülerini, psikolojik güven kayıplarını, mutluluklarını hatta yaşamlarını devam ettirebilmek için gerek duyduklarını belirtmektedirler. 
Kızlık zarı dikimi iki şekilde yapılmaktadır; Kalıcı Yöntemle Kızlık Zarı Dikimi: 1 ay içinde evlenmeyecek veya kısa vade içinde evliliği düşünmeyecek kişilerde yapılmaktadır. Vajina arka duvarının iç kısmından kaldırılan doku parçasıyla (flep) ile yeni bir kızlık zarı oluşturulur. Bu bölgenin beslenmesi veya kanlanması yine vajinan kendi damarları tarafından olmaktadır. Bu yeni oluşturulan kızlık zarı vajina duvarını çevreleyerek sarar ve birer bariyer görevi görür. Bu yapının ortasında bakire bayandaki kızlık zarının olduğu gibi bir delik bulunur, bu açıklık sayesinde adet kanı ve vajinal akıntılar dışarı çıkabilir. İlk cinsel ilişki ile oluşturulan doku yırtılarak kanama meydana gelir ve kanamanın rengi normal kanama rengi ile aynıdır. Kanama bakire kişilerde olduğu gibi yırtılma sonucu o bölgedeki damarların hasar görmesi sayesinde olur. Kalıcı yöntem uygulanırken vajinada genişleme ( doğum, kürtaj v.s) varsa daralta işlemi de aynı ayda yapılabilir. İşlem sonrası girilen ilişkide karşı taraf bu işlemin yapıldığını anlayamaz, ancak bir kadın doğum uzmanı veya adli tıp uzmanı tarafından muayene sırasında anlaşılabilir. kalıcı yöntem opersyonu 30 dakika kadar, lokal ve genel anestezi altında uyuşturularak yapılır. Aynı gün normal hayata dönebilir. Kızlık Zarı Dikimi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler Yapılan cerrahi işlem kadar önemlidir. Dikkat edilmesi gerekenler ameliyat sonrasında verilen ilaçların düzenli kullanımı, doktor kontrollerine aksatmadan gidilmesi ve pansumanların düzenli yapılması, enfeksiyonların oluşmaması adına önemlidir. İşlemden sonra 10 gün spor aktivitelerinden ( bisiklet, jimnastik, yüzme v.s) uzak durmaları önerilir. Banyo ve tuvalette temizlik önden arkaya doğru ılık su kullanarak yapılmalı, sonrasında ise kurutulmalıdır.
Geçici Süreli Kızlık Zarı Dikim: Evliliği bir hafta içerisinde gerçekleşecek kişilere uygulanmaktadır.  Kızlık Zarı Dikimi İlişki sonrasında vajina içerisindeki kızlık zarının yırtılmasından sonra arta kalan dokuların bir araya getirilerek ve görünmeyen dikişler atılarak yeniden yapılandırılması sürecidir. Kızlık zarı tamiri bu yöntem ile yapılacaksa, belirlenen cinsel ilişki zamanından bir iki gün öncesinde yapılması gerekir. Kızlık zarı dikiminden sonra 3-4 gün içinde cinsel ilişki yaşanmalıdır, aksi takdirde kanama meydana gelmeyebilir.
Kızlık Zarının Tam Kapalı Olması: Kızlık zarında doğuştan herhangi bir delik olmaması durumudur. Bu durumun sonucuna kız ergenlik çağına ulaştığı halde, adet kanaması vajinadan dışarı doğru akamaz. Çünkü adet kanaması gerçekleşmekte, fakat bu kan vajina çıkışını kapayan kızlık zarı arkasında birikmektedir. Bu durum kızda ayda bir karın ve rahim bölgesinde sancılarıa yol açar. Bu şekilde vajina içerisinde kan birikmesine hematokolpos denir. Tedavide gecikilirse uterus (döl yatağı) da kanla dolmağa başlayacaktır. Bu duruma ise hematometra adı verilir. Tedavisi kızlık zarında hekim tarafından haç şeklinde bir kesi yapılmasından ibarettir.